Gutteres’in iyi niyet raporu yayınlandı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs’ta siyasi ilerleme olmamasının sürmesinin tüm Kıbrıslılar üzerinde önemli sonuçları olduğunun altını çizdi; tüm taraflara, faydası olmayacak davranışlardan kaçınmaları, diyalog yoluyla aktif olarak çözüm aramaları çağrısında bulundu.

Guterres iyi niyet raporunda, toplumların görüşlerinin daha da kökleştiğini ve birbirinden uzak hale gelmiş göründüğünden endişe duyduğunu ifade etti; tellerle çevrili Varoşa’daki gelişmelerle ilgili endişesini tekrarladı.

Genel Sekreter ayrıca, belirleyici bir eylem olmadan Kıbrıs’ta ve etrafında devam eden hareketlerin, seçim zamanlarının, Kıbrıs sorununda karşılıklı kabul edilebilecek bir çözüme yönelik gelecekteki çabaları ulaşılmaz hale getirdiğinin altını çizdi.

Antonio Guterres bundan başka iki liderden şimdiki sıkıntıların ilerisine geçmelerini, pratik, politik destek sağlamalarını, tüm teknik komitelere, çalışmalarında tam bir canlanma elde edilmesi amacıyla rehberlik yapmalarını istedi; bu diyalog ve uzlaşma yöntemlerinin özellikle önemli olduğunu, olabileceğini, nüfus arasında aslında hala var olan umudu alevlendirebileceğini kaydetti.

Genel Sekreter raporunda, tarafların sergileyecekleri esneklik ve somut siyasi istekliliğin de olağanüstü önemin göstergesi olacağına dikkat çekti ve tarafları, anlamlı barış müzakerelerine başlanması yönünde ortak bir zemin bulup inşa etmede yapıcı olmaya çağırdı; bir Birleşmiş Milletler temsilcisinin bunu ileriye götürmesinin bu bakımdan önemli destek sağlayabileceğini vurguladı.

Guterres, bu raporun Güvenlik Konseyi’nin 2587 (2021) sayılı kararında yer alan isteğinin ardından iyi niyet misyonu üzerinde, özellikle bir çözüme götürecek sonuç esaslı anlamlı müzakereler için bir fikir birliği başlangıç noktasına varılması yönünde ilerlemeye yönelik olarak 3 Ocak 2022’de sunulmak üzere hazırlandığını hatırlattı ve şöyle devam etti:

“Konsey, Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk toplumu liderlerini, çözümün ilgili taraflarını desteklemeye yönelik girişimler üzerinde benim iyi niyet misyonuma yazılı güncelleme sağlamaları konusunda teşvik etti. Güncellemeler, iki lider tarafından sunuldu, şimdiki raporun I ve II’nci ekindedirler.”

Şimdiki rapor 19 Haziran – 15 Aralık 2021’e kadar olan gelişmeler üzerine odaklanmıştır, görevi 30 Kasımda sona eren ve görevini Colin Stewart’a devreden Kıbrıs’taki Özel Danışman Yardımcım Elizabeth Spehar’ın liderliğindeki iyi niyet misyonumun faaliyetleri hakkında bir güncelleme sağlamaktadır. Raporda ayrıca Birleşmiş Milletler üst düzey yetkilisi Jane Holl Lute tarafından benim adıma 2021 sonbaharı başına kadar yürüttüğü istişarelerle ilgili güncellemeler, benim Kıbrıslı Rum lideri Nicos Anastasiades ve Kıbrıslı Türk lider Ersin Tatar’a 27 Eylülde New York’ta ev sahipliği yaptığımı gayrı resmi öğlen yemeği yer almaktadır.”

Genel Sekreter gözlemlerinde, geçen zamanın Kıbrıs’ta karşılıklı kabul edilebilir bir çözüm bulunması çabalarını güçleştirmeye devam ettiği ifade ediyor.

Bu son dönemde toplumların görüşlerinin daha da kökleştiğini ve birbirinden uzak hale gelmiş göründüğünden endişe duyduğunu belirten Guterres,  “İsviçre, Crans Montana’da 2017’de Kıbrıs’la ilgili Konferansın sonuçsuz sona ermesinden bu yana liderlerle birkaç kez, en son 27 Eylülde New York’ta görüştüm.”

“Bu toplantılar, garantör güçlerin de dahil olduğu, Nisan 2021’de Cenevre’de yapılan beş artı bir gayrı resmi toplantısı, benim tüm taraflarla devam eden temaslarım gibi toplantılardır ki iletişim hatlarını açık tutmuş ve bana açık ve doğrudan onlarla konuşma fırsatı sağlamıştır” dedi.

Guterres, iyi niyet misyonunun iki toplum arasında çeşitli düzeylerde diyaloğu korumak ve toplumlar arasında bir uzlaşmayı teşvik etmeye, havanın daha da kötüleşmesine karşı önleyici diplomasi koruması sağlamaya yardımcı olduğunu; ek güven artırıcı tedbirler olarak düşünülen teknik komitelerin desteklenmesini sağlamak, aralarında önceliği olan Covid-19 salgınının olumsuz etkilerinin de bulunduğu, adadaki ciddi sorunları çözmek için taraflarla önemli çalışmalar yapıldığını anlattı.

Özel Danışman Yardımcısı’nın Kıbrıslı Rum müzakereci ve Kıbrıslı Türk özel temsilci arasında ev sahipliği yapılan toplantıların düzenli yapılması ve iyi niyet misyonunun öncülüğündeki görüşmelerle ilgili olarak da Guterres, özellikle yapıcı diyaloğun devam eden sıkıntılarından bahsetti.

Tam yetkili müzakerelerin yapılamamasının devam etmesine karşı liderlerin 14 Aralıkta Lefkoşa’da resepsiyonda bir araya geldiklerini belirten Genel Sekreter, iki lideri ve temsilcilerini birbirleriyle, aynı şekilde Birleşmiş Milletlerle iletişim içinde olmaya davet ettiğini kaydetti.

Antonio Guterres, teknik komitelerin çalışması ve Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin kayda değer başarıları, Yayıncılık ve Telekomünikasyon Teknik Komitesi tarafından kasımda yapılan açıklama, salgınla ilgili Sağlık Teknik Komitesi’nin gerçekleştirdiği görev gibi birtakım istisnalarla ilgili olarak da, “Ben bu komitelerin önemli ölçüde, olması gerekenden daha az kullanıldığını düşünmeye devam edeceğim” dedi.

“Imagine” barış eğitim programının yeniden başlamasını memnunlukla karşıladığını ifade eden Genel Sekreter, ancak özellikle gençler arasında barış ve uzlaşı sağlamaya büyük ölçüde katkıda bulunacak olan Eğitim Teknik Komitesi ve diğer teknik komitelerin diğer projelerinde ilerleme olmamasından endişeyle söz etti ve şöyle devam etti:

“Güvenlik Konseyi’nin, iki toplum arasında güven yaratmaya katkıda bulunacak ders kitapları dâhil, iki toplum arasında okul malzemelerinin ortak gözden geçirilerek barış engellerini ortadan kaldırma isteğinde ilerleme olmaması üzücüdür.”

“Sağlık Teknik Komitesi içerisinde Covid-19 tedbirleriyle ilgili epidemiyolojik bilgi paylaşımı ve koordinasyonu memnuniyet vericidir. Tedbirlerin ve geçiş noktalarındaki sınırlamaların uyumuna rağmen Avrupa Birliği onaylı aşıların orantılı nakli önemli sıkıntılardır. Kıbrıslı Türklerin Avrupa Birliği Dijital COVID Sertifikasına tam ve eşit erişiminin sağlamasıyla ilgili görüşmeler sürerken ilerleme yavaştır, bunun önceliği olmasından dolayı daha fazla çaba gerekmektedir.”

“Özlü müzakereler ve Kıbrıs’ta bir çözüm esasıyla ilgili tarafların görüşlerinin olmamasının devam etmesi, teknik komitelerin çalışmalarını etkilemeye başlamıştır.”

Güvenlik Konseyi’nin Kıbrıs Rum ve Kıbrıs Türk liderlerine gerekli siyasi desteği göstermeleri, teknik komitelerin çalışmalarına engellerin kaldırılması ve etkili biçimde çalışmalarının sağlanması için tümden rehber olmaları çağrısıyla, komitelerin önerdiği proje ve faaliyetlerle ilgili kararlar bazı durumlarda, barış müzakereleriyle ilgili ileri yönde ortak zemin eksikliği olduğuna ayna tutmuştur.”

“Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk liderler ve temsilcileri, güven yaratıcı tedbirler üzerinde birlikte çalışmalı, teknik komitelerin çalışmasını canlandırmaya devam etmeli, böylelikle Güvenlik Konseyi’nin 2587 (2021) sayılı kararına uyumlu olarak Kıbrıslıların günlük yaşamlarını olumlu etkileme potansiyellerini tamamlamaları gereklidir.”

“Liderler ve temsilciler, terminoloji dâhil şimdiki sıkıntıların ötesine geçmeli, pratik ve siyasi destek sağlamalı, çalışmalarını yeniden canlandırmak için tüm komitelere rehber olmalıdırlar. Bu diyalog ve uzlaşma yöntemleri özellikle önemlidir önemli olmalıdır ki tam yetili görüşmeler olmadığında nüfus arasında umut yeniden canlansın. Aslında taraflar arasında hala ilerleme olabilir.”

“İyi niyet misyonumun yürüttüğü bu çalışma, barış için bir temel atılmasında, ‘insanlar özellikle gençler diyalog ve güven inşa etmede etkileşmelidirler’ mesajının iletilmesine yardımcı olmuştur.”

“İki ekonomi arasında farklılıkların derinleşmesi riski bulunması, geçmişte elde edilen önemli yakınlaşmalar için esasın aşınmasını başlatabilme riski vardır. Dolayısıyla salgından ve diğer faktörlerden dolayı ekonomilerin aralarındaki boşluğun artmasıyla mücadele için daha uyumlu çaba, daha fazla ekonomik ilişki ve artan ada içi ticaretin teşviki gerekmektedir. İki ekonomiyle ilgili risklerin toplumları daha da uzaklaştıracağının anlaşılması ve kabul edilmesi önemlidir. Böylelikle uygun hafifletici tedbirler düşünülebilir.”

“Tellerle çevrili Varoşa’daki gelişmelerden endişe duymaktayım. Birleşmiş Milletlerin Varoşa’yla ilgili görüşü değişmemiştir. Güvenlik Konseyi Başkanı’nın konuyla ilgili açıklamalarını, Güvenlik Konseyi’nin 550 (1984) ve 789 (1992) sayılı kararlarını, bu kararlara tam olarak uyulmasının önemini hatırlatmak isterim.”

“Kıbrıs ve çevresindeki, Doğu Akdeniz’de artan gerginliklerden endişe duymaktayım. Yine belirtirim ki Kıbrıs’taki ve çevresindeki doğal kaynaklar iki toplum yararına kullanılmalı, taraflar için karşılıklı kabul edebilecekleri, Kıbrıs sorununa kalıcı bir çözüm için güçlü bir teşvik oluşturmalıdır. Tüm taraflardan kendilerini dizginlemelerini istiyorum ve gerginlikleri ortadan kaldırmak için ciddi çaba göstermeleri çağrısı yapıyorum.”

“Tarafları, 1320 (2000) sayılı kararın kabulünden sonra Güvenlik Konseyi’nin art arda gele kararlarında da vurgulandığı gibi barış süreçlerinde ve anlaşmazlıkların çözümünde kadınların karar verme aşamalarına katılmalarıyla ilgili uluslararası uygulamaları takip etmeye teşvik etmek isterim.”

Genel Sekreter, Güvenlik Konseyi’nin talep ettiği faaliyet planıyla ilgili olarak Cinsiyet Eşitliği Teknik Komitesi’nin çalışmasını tavsiye etti ve liderlerden öncelikli olarak bir ortak faaliyet planını kabul etmesini istedi.

Guterres raporda, Güvenlik Konseyi’nin daha fazla güven yaratma ve sivil katılıma destek verdiğini tekrarladı; liderlerden iki toplum arasında daha açık bir işbirliği ve teması teşvik etmelerini talep etti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, tüm Kıbrıslıların adanın geleceğinin şekillenmesine aktif olarak katılmalarının önemini vurguladı ve garantör güçlere, Kıbrıs sorununa bir çözüm, Kıbrıslılara barış ve refah gelmesi için harcanmakta olan çabaları desteklemek amacıyla ellerinden geleni yapmalarını istedi.

Kıbrıs Haber Ajansı